در طراحی پروژه های نظارتی و امنیتی مانند پروژه های نظارت تصویری: اصول شخصی من، استفاده از مدیریت ریسک حفاظت و امنیت (SRM)است.
وقتی پای طراحی پروژه های نظارت تصویری به میان میاد، من یه چارچوب دقیق بر اساس متد مدیریت ریسک امنیت (SRM) دارم که همیشه رعایتش میکنم. این روال چهارمرحله ای بهم کمک میکنه سیستمهای نظارتی رو نه تنها هوشمند، بلکه متناسب با ریسکهای خاص هر پروژه طراحی کنم. براتون توضیح می دم که دقیقا چه کاری میکنم:
اولین سوال کلیدی تو مدیریت ریسک حفاظتی اینه: " داراییهای کارفرما چیان؟" من داراییها رو دقیقاً مشخص میکنم:
آدمها: ساکنین، کارمندان، ارباب رجوع، همسایه ها.
اموال: تجهیزات، کالاها، مواد اولیه، محصولات نهایی، ابزار، تابلوها، اتاق های سرور، سقف و کف و دیواره ی سالن ها، نما
اسناد: اوراق مهم، هاردها، داده های الکترونیکی، فیلم ها، وویس ها
شهرت: حیثیت کاری شرکت یا افراد، شخصیت حقوقی،
محیط فعالیت: فضای کسب وکار، ساختمان، پارکینگ.
مثلاً تو یه مجتمع تجاری، داراییها میتونه شامل امنیت مشتریان، محصولات فروشگاهها و حتی اعتبار مجموعه باشه! که حالا من بعنوان طراح پروپوزال نویس امنیتی، وظیفه ی حفاظت از این دارایی هارو برعهده گرفتم.
2. تشخیص ریسک: دقیقا چه خطراتی کدام دارایی ها رو تهدید می کنه؟
الف) لیست جامع خطرات محتمل
تمام خطراتی که ممکن است لیست دارایی های شناسایی شده را تهدید کنند، فهرست میکنم:
ب) تحقیقات میدانی و مصاحبه با ذینفعان
ج) شناسایی نقاط آسیب پذیر و نمره دهی ریسکها
نقاط کور و آسیب پذیر: مثلاً در مجتمع نوسازی با ستونهای قطور، نقاط کور زیادی هستند که احتمال وقوع تصادف یا نفوذ را افزایش میدهند.
جدول نمره دهی: به هر خطر بر اساس دو فاکتور نمره میدهم:
تکرارپذیری: تعداد دفعاتی که قبلاً اتفاق افتاده (مثلاً تصادف هفتگی در پارکینگ → نمره 5 از ۵)
آسیب پذیری محیط کارفرما: میزان ضعفهای فیزیکی و محیطی (مثلاً نشت گاز در ساختمانی با سیستم تهویه قدیمی → نمره ۴ از ۵)
مثال واقعی از نمره دهی

3. تحلیل ریسک امنیتی با ماتریس اختصاصی: از نمره دهی تا ارائه راهکارهای نظارت تصویری
با تکمیل ماتریس ریسک-دارایی و بررسی «تعدد تکرار خطرات» و «آسیب پذیری» هر دارایی، نوبت به نمره دهی درصد اهمیت خطرات میرسد. اینجاست که راهکارهای امنیتی دقیقاً متناسب با اولویتهای کارفرما طراحی میشود. فرآیند را مرحله به مرحله توضیح میدهم:
مرحله اول: نمره دهی درصد اهمیت خطرات بر اساس «شدت تاثیر»
به هر خطر بر اساس میزان آسیب رساندن به داراییها نمره میدهم. معیارهای کلیدی:
نمره ۵ (خطر بحرانی):
خطراتی که منجر به مرگ افراد، تعطیلی کامل کسب وکار، یا خسارت مالی بالای 5 میلیارد تومان شوند.
مثال: آتش سوزی در انبار مواد شیمیایی.
نمره ۳ (خطر متوسط):
خطراتی که باعث اخلال جدی در عملیات (مثلاً قطع برق طولانی) یا خسارت مالی 10۰۰ میلیون تومان شوند.
مثال: نفوذ به سیستم دوربینها و دسترسی غیرمجاز به تصاویر.
نمره ۱ (خطر کم):
خطراتی با تاثیر محدود (مثلاً سرقت یک لپتاپ از اتاق کارمندان)
مرحله دوم: ساخت ماتریس ضربی ریسک-دارایی
با ترکیب دو فاکتور «احتمال وقوع خطر» (از مراحل قبل) و «درصد اهمیت خطر»، ماتریس نهایی را میسازم. مثال:
|
دارایی |
خطر |
احتمال وقوع (از ۱۰) |
درصد اهمیت (از ۱۰) |
امتیازنهایی (ضرب2عدد) |
|
پارکینگ مجتمع |
تصادف مکرر |
۸ |
۷ |
۵۶ |
|
اسناد الکترونیکی |
هک دوربینها |
۶ |
۹ |
۵۴ |
|
سیستم تهویه |
نشت گاز |
۵ |
۱۰ |
۵۰ |
نتیجه ماتریس:
پارکینگ با امتیاز ۵۶ → اولویت اول برای راهکارهای نظارت تصویری.
اسناد الکترونیکی با امتیاز ۵۴ → نیاز به سیستم کنترل تردد پیشرفته.
مرحله سوم: تبدیل ماتریس به راهکارهای عملیاتی
خروجی این تحلیل، طرح امنیتی سفارشی است که شامل این بخشها میشود:
الف) حفاظت الکترونیک: سیستمهای نظارت تصویری هوشمند
جانمایی دوربینها:
در نقاط با امتیاز ماتریس بالاتر (مثلاً پارکینگ پرتصادف)، دوربینها با زاویه دید ۱۸۰ درجه و رزولوشن4K نصب میشوند.
در مناطق با ریسک نشت گاز (امتیاز ۵۰)، از دوربینهای حرارتی (Thermal Imaging) استفاده میشود.
پردازش تصویر:
دوربینهای نقاط حساس به نرم افزار تشخیص پلاک یا تشخیص چهره یا سایر امکانات پردازش تصویر مجهز میشوند.
مثال: در مجتمعی با ریسک سرقت بالا، دوربینها قابلیت هشدار صوتی خودکار هنگام تشخیص حرکت غیرعادی دارند.
ب) سیستمهای کنترل تردد و آلارم
تجمیع یا اینتگریشن با دوربینها:
اگر فردی بدون کارت RFID وارد بخش اسناد شود، همزمان آلارم صوتی فعال شده و تصویر زنده به اتاق مانیتورینگ ارسال میشود.
سنسورهای محیطی:
نصب سنسور دود/گاز در انبارها که مستقیم با دوربینها ارتباط دارد.
ج) نیروی انسانی و اتاق مانیتورینگ هوشمند
نگهبانان مجهز:
تجهیز تیم حفاظت به تبلتهای متصل به دوربینها برای دسترسی سریع به تصاویر.
آموزش نیروها بر اساس فیلمهای آموزشی ضبط شده از سناریوهای پرخطر.
اتاق مانیتورینگ پیشرفته:
استفاده از نرم افزارهای تحلیل هوشمند
تشخیص حرکت غیرعادی در شب.
پیش بینی ریسک مثلاً هشدار پیش از وقوع تصادف در پارکینگ شلوغ یا پرسه زنی بیرون محوطه یا تجمع تعداد بالای جمعیت در مکانی که نباید جمع شوند.
گزارشگیری خودکار از وقایع امنیتی.
مثال واقعی از پیاده سازی ماتریس ریسک
پروژه: بیمارستان خصوصی با ریسک نفوذ به اتاقهای عمل
داراییها: بیماران تحت عمل، تجهیزات پزشکی، پرونده های دیجیتال.
ماتریس ریسک:
|
خطر |
احتمال وقوع |
درصد اهمیت |
امتیاز نهایی |
|
نفوذ به اتاق عمل |
۷ |
۱۰ |
۷۰ |
|
سرقت تجهیزات |
۵ |
۸ |
۴۰ |
راهکارهای اجراشده:
نصب دوربینهای پانوراما با پردازش تصویر هوشمند در ورودی اتاقهای عمل.
کارتخوان بیومتریک برای دسترسی پرسنل.
اتاق مانیتورینگ مرکزی با قابلیت مشاهده همزمان حداقل ۱۶ دوربین مرتبط به یک فضا
این بخش از طراحی رو زمان همراهی با کارفرما هم می نامم. زمانی که دائما از کارفرما بازخورد میگیرم که راه حل هایی که ارائه کردم و اجرا شد، در مقام عمل چقدر از ریسک هاش رو کم کرد، و چقدر امنیت و کارایی برای او به ارمغان آورد. بازخورد اتفاقات جاری و حوادث روز محیط کارفرما، باعث می شود من در بخشی از از راه حلهای ارائه شده را به چالش بکشم و در صورت مشاهده ی نقطه ی ضعف، راه حل تکمیلی به پلان کلی حفاظتی امنیتی کارفرما اضافه کنم.
Engineering :
نیازسنجی، اخذ بایدها و نبایدهای کارفرما، انتظارات بهره بردار از سیستم، اضافه کردن الزامات امنیتی مشاور به سیستم در جهت تکمیل پوشش دهی امنیتی و گزارش دهی مدیریتی لازم، تحلیل بایدها و نبایدها و تحلیل انتظارات بررسی تهدیدها، انجام برنامه ی مدیریت ریسک امنیتی و تحلیل نیازهای مدیریتی و/یا امنیتی کارفرما، تبیین راه حل و خطوط کلی، جلسات با کارفرما و ارزیابی نتایج و اعمال بازخورد بر روی نتایج قبلی و اخذ نتایج جدید منتج به راه حل نهایی و ترجمه راه حل به زبان فنی شامل جانمایی تجهیزات، تهیه نقشه ها و تهیه لیست کامل تجهیزات LOM تجهیزات سامانه پایش و ذخیره سازی تصاویر، تجهیزات شبکه دوربین ها و تجهیزات کامل اتاق مانیتورینگ
Procurement :
تهيه و تامين دوربين ها، تهيه و تامين سرورهاي ذخيره ساز تصاوير، تهیه و تامین سرورها و نرم افزارهاي پردازش تصوير، تهيه هاردها، تامين لايسنس هاي مربوطه، تامین تجهيزات شبكه دوربين ها، تامین کلیه تجهیزات اتاق مانيتورينگ (سرورها، کلاینت ها، ویدئووال و نرم افزارهاي پردازش تصوير) تهيه و تامين تجهيزات پسيو مانند انواع كابل های شبکه مسی و فیبر و ...
Construction :
نصب (Installation): نصب دوربین ها براساس جانمایی، نصب سرورهای ذخیره سازی و تجهیزات شبکه در رک ها، نصب سایر سرورها، کلاینت ها، ویدئووال، و تجهیزات اتاق مانیتورینگ
راه اندازی (Commissioning): اجرای عملیات اکتیو دوربین ها، تجهیزات ذخیره سازی، سرورها، تعریف گروه های کاربری، سطوح دسترسی، تعریف وضعیت های پریست، نحوه نمایش دوربینها بر اساس لوکیشن، ساختمان، طبقه، نوع کاربری فضاها، تعریف سناریوهای پردازشی طراحی شده توسط مشاور روی تک به تک دوربینها
آموزش (Training): آموزش راهبری سیستم به کارکنان حراست، آموزش استفاده از نرم افزار جهت نمایش تعدادی از دوربینها به مدیران ارشد کارفرما، آموزشهای بازتعریف و راه اندازی و تغییر سطوح دسترسی به ادمین سیستم
Supervision :
نظارت بر حسن اجرای عملیات نصب و عملیات راه اندازی، نظارت بر حسن اجرای سناریوها و همخوانی سیستم راه اندازی شده با اهداف تعریف شده ی طراح
: Support
پشتیبانی از طراحی (بازتعریف و اعمال اهداف جدید بر اساس نیازهای کارفرما)، تامین تجهیزات مورد نیاز اضافه شده به سیستم بر مبنای نیازهای جدید ایجاد شده، گارانتی کلیه تجهیزات، تامین نیروی نصب و راه اندازی برای امور جدید، اجرای دوره آموزش مجدد






برج مرکزی گروه صنعتی گلرنگ – طراحی سیستم جامع هوشمند و تحلیل گر نظارت تصویری
و اتاق مانیتورینگ، تامین تمامی تجهیزات، نصب، راه اندازی و آموزش پرسنل






سازمان حمل و نقل بار و مسافر شهرداری اسلام شهر اجرای سیستم هوشمند
نظارت تصویری و انتقال تصاویر، تامین کلیه تجهیزات، نصب، راه اندازی






برج سپیدار - 27 طبقه - اجرای سیستم نظارت هوشمند تصویری نزدیک به 250 دوربین آنالیتیک
طراحی و تامین کلیه تجهیزات، نصب، راه اندازی و آموزش پرسنل






مجتمع عظیم تجاری تفریحی کورش
طراحی دوربین مداربسته و طراحی اتاق مانیتورینگ، تامین تمامی تجهیزات اعم از دوربینها، نرم افزار آنالیتیک تصاویر، سرورهای ذخیره سازی، تجهیزات اتاق مانیتورینگ، نصب تمامی تجهیزات، راه اندازی و آموزش پرسنل و پشتیبانی
طراحی و مدیریت پایلوت دوربینهای برندهای مختلف و امتحان کیفیت تصاویر در کاربریهای متنوع و مختلف طبقات مجتمع


موزه ملی ایران – مشاور و طراح مناقصه سیستم امنیت الکترونیک و پایش تصویری